Euro Info Centre: Prasa

Zakładanie firmy w Państwach Członkowskich UE - CZECHY

Republika Czeska jest interesującym miejscem lokowania inwestycji zagranicznych. Niskie koszty pracy, wolnorynkowa i stabilna gospodarka o szybkim tempie wzrostu oraz wysoko wykwalifikowana kadra to główne walory, które zachęcają zagranicznych przedsiębiorców do inwestowania w Czechach. Bezrobocie już od kilku lat utrzymuje się na tym samym poziomie, a wskaźnik inflacji jest jednym z niższych w krajach UE.

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi prowadzenie działalności gospodarczej w Czechach są:

• kodeks handlowy (Obchodni zakonik),
• prawo działalności gospodarczej (Živnostensky zakon).

Zarówno inwestorzy czescy, jak i zagraniczni objęci są tymi samymi prawami i są uprawnieni do podjęcia działalności gospodarczej w Czechach na tych samych warunkach i w tym samym zakresie. Zgodnie z czeskim prawem potencjalny przedsiębiorca:

• musi być osobą pełnoletnią,
• musi posiadać niczym nieograniczone zdolności do czynności prawnych,
• nie może być karany,
• nie może zalegać ze składkami podatkowymi,
• musi udokumentować posiadane specjalistyczne kwalifikacje, gdy wymaga tego rodzaj prowadzonej działalności.

W zależności od rodzaju prowadzonej działalności i wymaganych kwalifikacji wyróżnia się trzy typy działalności gospodarczej: rzemieślniczą, wiązaną i wolną. Podjęcie działalności rzemieślniczej jest uwarunkowane ukończeniem specjalnej szkoły wydającej odpowiednie uprawnienia. Przy działalności wiązanej wymagane jest jedynie posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych, których forma uzyskania nie jest określona. Działalność wolna nie wymaga żadnych uprawnień.

Prawo czeskie zobowiązuje wszystkich obywateli UE przebywających powyżej 30 dni na terytorium tego kraju do zarejestrowania miejsca swojego pobytu w ciągu 30 dni roboczych od momentu wjazdu do Czech. Rejestracji należy dokonać w odpowiednim komisariacie policji w Biurze ds. Cudzoziemców. Ambasada RP w Pradze zaleca też dokonanie wpisu meldunkowego oraz uzyskanie numeru ewidencyjnego, ponieważ, mimo braku takiego obowiązku, może to znacznie uprościć proces rejestracji firmy. Przy pobycie dłuższym niż 3 miesiące obywatele UE maja prawo wnioskować o wydanie "zezwolenia na pobyt dla obywatela kraju członkowskiego UE", jednakże wydanie tego zezwolenia nie jest warunkiem niezbędnym do wykonywania pracy czy innej działalności. Osoby pełniące funkcje kierownicze w spółkach powinny mieć kartę przedsiębiorcy (Živnostensky list), będąca swoistą licencją handlową. Obowiązek posiadania takiej karty spoczywa również na osobach samodzielnie prowadzących działalność gospodarczą. Kartę otrzymuje się po dokonaniu rejestracji w rejestrze handlowym. Opłata za jej wydanie wynosi ok. 1000 CZK. Jeśli dana działalność gospodarcza obwarowana jest obowiązkiem uzyskania koncesji lub zezwolenia, wymagane jest również posiadanie tzw. listu koncesyjnego (Koncesni list). Wydawany jest on przez jedno z siedmiu ministerstw właściwych dla danego typu działalności gospodarczej, a w przypadku prowadzenia banku - w Czeskim Banku Narodowym. Wnioski o obydwa pozwolenia, tj. kartę przedsiębiorcy i list koncesyjny, należy złożyć w Biurze Licencji Handlowych (Živnostenský Odbor), które znajduje się w lokalnym urzędzie samorządu terytorialnego (Mestský úřad, Obecní úřad). Dla celów statystycznych firmy funkcjonujące w Czechach muszą uzyskać numer statystyczny przedsiębiorstwa ICO, który jest odpowiednikiem polskiego numeru REGON. Urzędy wydając kartę przedsiębiorcy przyznają ten numer bezpłatnie na podstawie przedstawionego wniosku.

Aby zawiązać spółkę w Republice Czeskiej należy sporządzić w formie aktu notarialnego umowę spółki, a w przypadku spółki jednoosobowej - notarialny akt założycielski spółki. Uwarunkowane jest to jednak otwarciem rachunku bankowego i dokonaniem wpłaty wymaganej kwoty kapitału zakładowego. Statut spółki powinien zawierać:

• nazwę firmy i adres jej siedziby,
• szczegółowe dane dotyczące wspólników,
• dane dotyczące wysokości kapitału założycielskiego i warunki podziału zysków,
• opis struktury organizacyjnej spółki.

Procedura rejestracji działalności gospodarczej w Czechach jest bardzo podobna do polskiej. Rejestracji firmy należy dokonać we właściwym dla miejsca siedziby sądzie rejestrowym, który prowadzi rejestr handlowy (Obchodni Rejstřik). Adresy tych sądów można znaleźć na stronie internetowej www.justice.cz. Obowiązkowej rejestracji podlegają wszystkie osoby prawne, natomiast osoby fizyczne mogą poddać się rejestracji dobrowolnie. Komplet składanych dokumentów obejmuje:

• wypełniony formularz rejestracyjny,
• umowę spółki w formie aktu notarialnego,
• notarialnie uwierzytelnione kopie kart przedsiębiorców,
• zaświadczenie o niekaralności,
• oświadczenie o spełnieniu ogólnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Czechach,
• wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentowania spółki,
• po 3 fotografie pełnomocników spółki i odpisy ich aktów urodzenia,
• potwierdzenie wniesienia kapitału założycielskiego.

Dodatkowo w wypadku rejestracji spółki akcyjnej należy złożyć dokumenty potwierdzające prawidłowy przebieg walnego zgromadzenia założycielskiego oraz informację o subskrypcji akcji. Spółka nabiera osobowości prawnej z chwilą udokumentowania wpisu firmy do rejestru. Opłata za dokonanie wpisu w rejestrze sądowym wynosi 5000 CZK, a łączne koszty zarejestrowania spółki akcyjnej to około 90 000 CZK. Okres konieczny do jej zarejestrowania trwa 3-4 miesiące. Rejestracja spółki z o.o. lub oddziału firmy trwa 2-3 miesiące i wiąże się z kosztami ok. 20 000 CZK. Istnieje również możliwość złożenia wniosku przez Internet. Skorzystanie z pomocy czeskiego prawnika może znacznie przyspieszyć cały proces rejestracji. Informacje o wszystkich działających podmiotach gospodarczych w Czechach są przekazywane do rejestru działalności gospodarczej (Regist Živnostenskeho Podnikami), do którego dostęp jest nieograniczony.

Do 30 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej należy zgłosić się we właściwym urzędzie podatkowym (Finanční uřad) w celu uzyskania numeru identyfikacji podatkowej DIC (Danove Identifikacni Cislo) oraz zgłoszenia działalności gospodarczej na potrzeby podatku dochodowego oraz podatku VAT. W wypadku zatrudniania pracowników konieczna jest rejestracja na potrzeby ubezpieczeń społecznych, której należy dokonać w okresie do 8 dni Czeskim Zakładzie Zabezpieczeń Socjalnych (odpowiednik polskiego ZUS) i Czeskim Zakładzie Ubezpieczeń Zdrowotnych (odpowiednik polskiego NFZ).

Czeski kodeks handlowy wyróżnia następujące formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej:

• jednoosobowa działalność gospodarcza (osoba samostatně výdělečně činná),
• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (společnost s ručením omezeným, s.r.o.),
• spółka akcyjna (akciová společnost, a.s.),
• spółka komandytowa (komanditní společnost),
• spółka jawna (veřejná ochodní společnost, v.o.s.).

Zagraniczni inwestorzy mogą również założyć na terenie Czech oddział firmy (organizační složka). Prawo czeskie przewiduje też spółkę cichą, która nie podlega rejestracji, ale funkcjonuje na zasadzie umowy między wspólnikami.

Najpopularniejszą formą prawną wybieraną przez czeskich mikro i małych przedsiębiorców jest samodzielne prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek. Jej zaleta jest jednoosobowe kierownictwo i nieokreślony w prawie minimalny kapitał założycielski, natomiast wadą nieograniczona odpowiedzialność za zobowiązania firmy. Osoby fizyczne prowadzące samodzielnie działalność gospodarczą nie muszą dokonywać rejestracji w rejestrze handlowym, a jedynie zgłoszenia w odpowiednim urzędzie. Pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej jest wydawane w momencie ogłoszenia decyzji o jej rozpoczęciu.

Dobrą i korzystną formą zaistnienia na rynku czeskim jest otwarcie w Czechach oddziału firmy. Procedura rejestracyjna jest zbliżona do formalności przewidzianych przy zakładaniu spółki akcyjnej. Dodatkowo należy jednak złożyć wyciąg z rejestru sądowego oraz notarialnie uwierzytelnioną decyzję spółki dotyczącą uruchomienia oddziału na terytorium Czech. Aby uniknąć formalności związanych z procedurą uzyskania karty handlowca oraz listu koncesyjnego, można prowadzić działalność przez przedstawicielstwo (odpovědný zástupce).

Rok podatkowy w Czechach jest tożsamy z rokiem kalendarzowym. Zeznania podatkowe należy złożyć do 31 marca następnego roku. Osobom prawnym przysługuje jednak możliwość dowolnego wyboru roku podatkowego. W Czechach istnieją cztery progresywne stawki podatku dochodowego od osób fizycznych:

Liniowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych w Czechach wynosi 24%, a podatek od dywidend 15%. Podstawowa stawka podatku od wartości dodanej DPH wynosi 19%. Stawką obniżoną w wysokości 5% objęte są m.in. artykuły spożywcze, napoje, gazety i książki, wynajem mieszkań, leki, prace budowlane związane z mieszkalnictwem. Podatek akcyzowy jest nałożony na alkohole, paliwa i wyroby tytoniowe. Innym ważnym dla przedsiębiorcy podatkiem jest podatek od sprzedaży nieruchomości, który w Czechach wynosi 5% wartości nieruchomości.

W razie zatrudniania pracowników pracodawca jest zobowiązany odprowadzać obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 35% miesięcznego wynagrodzenia brutto. Pracodawca jest ponadto zobowiązany potrącić pracownikom 12,5% miesięcznego wynagrodzenia brutto (składka na ubezpieczenia społeczne płacona przez pracownika). W wypadku samozatrudnienia łączna składka na ubezpieczenia społeczne wynosi 47,5%.

W opinii właściciela czeskiej firmy doradczej "Dom Polski Consulting" rynek czeski nie jest idealny, na przykład są kłopoty z uiszczaniem należności w ustalonym terminie, niemniej jednak plusy przeważają nad minusami. Nawet bez znajomości języka nie ma większych problemów językowych, a Polacy są coraz lepiej oceniani w Czechach niż jeszcze kilka lat temu.

Źródło:
Wydział Ekonomiczno - Handlowy Ambasady RP w Pradze, www.weh.cz
K. Wach, "Jak założyć firmę w Unii Europejskiej", Kraków 2004